Soorten weerstanden
Soorten weerstanden

Constructie
Een weerstand ontleent zijn eigenschap aan een weerstandsmateriaal, waarvoor koolstof en metaallegeringen gebruikt worden. De meeste weerstanden zijn op koolstof gebaseerd. Een massaweerstand bestaat volledig uit koolstof.

Andere typen zijn uitgevoerd met een koolstoflaagje, al dan niet gespiraliseerd. Weerstanden met weerstandsdraad van een geschikte metaallegering worden gewikkeld om een kern, ten einde voldoende lengte van de draad in een klein volume te kunnen verwerken. Gewikkelde weerstanden hebben het nadeel dat bij hogere frequenties de zelfinductie van de wikkeling niet te verwaarlozen is. Naast precisieweerstanden van weerstandsdraad zijn er ook met een metaalfilm.

Weerstandswaarden
Weerstanden worden verkocht met standaardwaarden uit de zogenaamde E-reeksen van enkele ?? (microohm) tot ongeveer een G? (gigaohm).

Tolerantie
Weerstanden worden meestal gemarkeerd met hun tolerantie, de maximale afwijking in procenten van de aangegeven weerstandswaarde. Op kleurgecodeerde weerstanden geeft de meest rechtse band aan welke tolerantie de weerstand heeft. Weerstanden met een zeer kleine tolerantie worden precisieweerstanden genoemd.

Maximale werkspanning/werkstroom
Een weerstand heeft een maximale werkspanning/werkstroom. Daarboven zal de weerstand veranderen, in sommige gevallen zelfs dramatisch, doordat de weerstand beschadigd raakt. Hoewel sommige weerstanden specifieke spannings- en stroombeperkingen hebben, worden de meeste gekenmerkt door hun maximum vermogen. Dit laatste hangt af van de afmetingen van de weerstand. Grotere weerstanden kunnen meer hitte dissiperen door hun grotere oppervlakte. De gebruikelijke vermogensbeperkingen voor weerstanden gebaseerd op koolstof zijn: 1/8 watt, 1/4 watt, 1/2 watt, 1 watt. Draadgewonden weerstanden en weerstanden gevuld met zand, hebben een veel hogere vermogensbeperking zoals 20 watt. Weerstanden met passieve of actieve koeling kunnen nog veel grotere vermogens verwerken. Zulke weerstanden worden bijvoorbeeld gebruikt om elektromotoren te regelen, zoals in elektrische locomotieven en treinen.

Inductie en capaciteit
In de praktijk zijn de discrete componenten die men verkoopt als weerstand geen ideale weerstand zoals boven gedefinieerd. Elke echte weerstand introduceert eveneens enige inductiviteit en capaciteit die het dynamische gedrag van de weerstand veranderen ten opzichte van de ideale weerstandsvergelijking. Speciale inductie-arme weerstanden worden bifilair gewikkeld, zodat ze geschikt zijn voor hoogfrequent toepassingen.

Ruisspanning
Elke weerstand veroorzaakt een zekere ruisspanning. Als er een stroom doorheen loopt, wordt die ruisspanning veelal sterker. Bij een koolfilmweerstand is dit effect aanmerkelijk sterker dan bij een weerstand van metaalfilm.

Variabele weerstanden
Schematische weergave van enkele weerstandenEen variabele weerstand is een weerstand waarvan de waarde veranderd kan worden door beweging, lichtinval, spanning, temperatuur of mechanische vervorming.

Vervangingsweerstand
Als er meer weerstanden voorkomen in een elektrische kring, dan kan de globale weerstand of de vervangingsweerstand als volgt berekend worden:

Schakelt men een reeks van n weerstanden in serie dan geldt dat de vervangingsweerstand gelijk is aan de som van de te vervangen weerstanden:

Schakelt men een reeks van n weerstanden in parallel dan geldt dat de vervangingsweerstand gelijk is aan het harmonisch gemiddelde van de te vervangen weerstanden:

Waarbij Rv de vervangingsweerstand voorstelt.

De relatie tussen weerstand(R), spanning(U) en stroom(I) is:

Deze relatie noemt men de Wet van Ohm.

Het omgekeerde van de weerstand noemt men de conductantie of geleidbaarheid (G) deze wordt uitgedruk in Siemens (S):

De weerstand van een draad kan berekend worden met de Wet van Pouillet.

potentiometer (ook: potmeter): weerstand afhankelijk van sledepositie (door rotatie of schuiven), waardoor spanningsverhoudingen instelbaar zijn.
rheostaat: Variabele weerstand, veelal voor hogere stromen.
LDR (light dependant resistor): weerstand omgekeerd evenredig met de lichtintensiteit.
VDR (voltage dependant resistor): weerstand afhankelijk van spanning.
NTC-weerstand (negatieve temperatuurcoëfficiënt): weerstand omgekeerd evenredig met de temperatuur.
PTC-weerstand (positieve temperatuurcoëfficiënt): weerstand evenredig met de temperatuur
rekstrookje: weerstand afhankelijk van mechanische vervorming.